Na egzaminie ósmoklasisty w 2026 roku, który odbył się 11 maja, główną lekturą było opowiadanie Stanisława Lema „Przyjaciel Automateusza”. Zadania nawiązywały również do „Małego Księcia” i „Kamieni na szaniec”. Wcześniej, w 2019 roku, lekturą wiodącą był „Mały Książę”, w 2020 „Quo Vadis”, w 2021 „Pan Tadeusz”, a w 2025 „Chłopcy z Placu Broni”. Lista lektur obowiązkowych zawiera 11 pozycji czytanych w całości, między innymi „Zemstę” Fredry, „Dziady część II” Mickiewicza oraz „Balladynę” Słowackiego. Ponadto obowiązkowe są fragmenty „Pana Tadeusza”, „Quo Vadis” oraz utwory Kochanowskiego. Najczęściej pojawiają się twórcy tacy jak Mickiewicz, Kochanowski i Kamiński.
Jakie lektury pojawiły się na egzaminie ósmoklasisty w poprzednich latach?
Od 2019 roku Centralna Komisja Egzaminacyjna co roku wskazuje jedną lekturę główną, na podstawie której opracowywane są zadania z języka polskiego. W 2019 roku było to wybrane fragmenty „Małego Księcia” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, natomiast rok później postawiono na „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza.
Z kolei w 2021 roku do zadań posłużył „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. W 2025 roku centralnym tekstem egzaminacyjnym okazała się książka „Chłopcy z Placu Broni” autorstwa Ferenca Molnára.
CKE kieruje się nieformalną zasadą, że ta sama lektura nie może się pojawić w roli tekstu wiodącego w kolejnych dwóch latach. Co więcej, wybór przeprowadza się naprzemiennie między pozycjami przeznaczonymi dla klas IV-VI oraz VII-VIII.
Wśród autorów, których teksty najczęściej trafiają do arkuszy egzaminacyjnych, przodują:
- Adam Mickiewicz,
- Jan Kochanowski,
- Aleksander Kamiński.
Jaka lektura była w 2019 na E8?
W 2019 roku, podczas inauguracyjnego egzaminu ósmoklasisty, uczniowie mieli okazję zmierzyć się z fragmentem „Małego Księcia” autorstwa Antoine’a de Saint-Exupéry’ego.
W arkuszu znalazły się zadania dotyczące między innymi:
- Sceny z lisem i rozmowy o procesie oswajania,
- Fragmentu mówiącego o trosce o planetę,
- Problemu baobabów.
Oprócz tekstu literackiego, ósmoklasiści musieli pracować również z tekstem nieliterackim oraz wybrać jeden z dwóch zaproponowanych tematów na wypracowanie. „Mały Książę” pozostaje obowiązkową lekturą do przeczytania w całości w klasach VII i VIII. Co więcej, jego fragmenty często pojawiają się w zadaniach egzaminacyjnych oraz są popularnym wyborem wśród tematów wypracowań podczas kolejnych edycji testu.
Które lektury obowiązkowe najczęściej występują na E8?
Najczęściej na egzaminie ósmoklasisty pojawiają się utwory autorstwa Adama Mickiewicza, Jana Kochanowskiego oraz Aleksandra Kamińskiego. Ich dzieła wykorzystywane są zarówno jako teksty źródłowe do zadań, jak i inspiracja do pisania wypracowań.
Wśród konkretnych tytułów, które regularnie występują na egzaminie, warto wymienić:
- „Kamienie na szaniec” Kamińskiego,
- „Małego Księcia” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego,
- fragmenty „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza,
- „Pana Tadeusza” Mickiewicza.
Te cztery książki przez wielu są uważane za niemal pewniaki podczas przygotowań. Doskonale wpisują się w uniwersalne motywy, takie jak przyjaźń, odwaga czy proces dojrzewania. CKE z kolei stara się wybierać takie lektury, które poruszają szeroki zakres zagadnień moralnych, zamiast ograniczać się do jednego, konkretnego tematu.
| Rok | Lektura główna na egzaminie |
|---|---|
| 2019 | „Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego |
| 2020 | „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza |
| 2021 | „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza |
| 2025 | „Chłopcy z Placu Broni” Ferenca Molnára |
| 2026 | „Przyjaciel Automateusza” Stanisława Lema (tekst literacki) i fragment Stephena Hawkinga (tekst nieliteracki) |
Jakie były lektury na E8 2026?
Na egzaminie ósmoklasisty w 2026 roku, który odbył się 11 maja, w arkuszu z języka polskiego znalazło się opowiadanie Stanisława Lema „Przyjaciel Automateusza”. Obok tego tekstu literackiego uczniowie mieli do przeczytania fragment nieliteracki autorstwa Stephena Hawkinga.
Wśród zadań dotyczących lektur obowiązkowych pojawiły się także pytania o „Małego Księcia” oraz „Kamienie na szaniec”. Do wyboru było natomiast dwoje tematów wypracowania:
- Przemówienie skierowane do rówieśników, które miało przekonać, że każdy może wpływać na własną przyszłość,
- Opowiadanie opisujące spotkanie z bohaterem wybranej książki.
Arkusz egzaminacyjny składał się łącznie z 18 zadań, zarówno zamkniętych, jak i otwartych. Uczniowie mogli zdobyć maksymalnie 45 punktów, a na rozwiązanie wszystkich zadań mieli 150 minut.
Jakie są przewidywania lektur na tegoroczny egzamin ósmoklasisty?
Egzamin z maja 2026 roku już się odbył, a główną lekturą było opowiadanie Stanisława Lema „Przyjaciel Automateusza”. W typowaniach na kolejną edycję stosuje się więc podobne zasady jak w minionych latach. Analizuje się, które pozycje jeszcze nie pojawiły się jako tekst przewodni oraz korzysta z reguły, że CKE nie powtarza tej samej lektury dwa lata pod rząd.
W ubiegłym roku wybrano utwór spoza kanonu, natomiast wcześniej główną lekturą były „Chłopcy z Placu Broni” dedykowani klasom IV-VI. Dlatego w typowaniach na najbliższy egzamin częściej pojawiają się tytuły z grupy VII-VIII, takie jak:
- „Zemsta” Aleksandra Fredry,
- „Dziady część II” Adama Mickiewicza.
Pomimo tych przypuszczeń, najlepszą strategią jest opanowanie całej listy lektur obowiązkowych, zamiast skupiania się wyłącznie na jednym przewidywanym tytule. Należy pamiętać, że oficjalne prognozy CKE dotyczące kolejnych egzaminów nie są udostępniane przed samym testem.
Jaka jest pełna lista lektur obowiązkowych na egzamin ósmoklasisty?
Lista lektur obowiązkowych, które uczniowie mają przeczytać w całości, obejmuje łącznie 11 pozycji dedykowanych klasom IV-VIII.
W grupie klas IV-VI znajdują się między innymi:
- „Akademia Pana Kleksa” Jana Brzechwy,
- komiks „Kajko i Kokosz. Szkoła latania„ autorstwa Janusza Christy,
- „Opowieści z Narnii.
- „Chłopcy z Placu Broni” Ferenca Molnára,
Natomiast uczniowie klas VII-VIII sięgają po takie tytuły jak:
- „Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa,
- „Zemsta” Aleksandra Fredry,
- „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego,
- „Dziady, część II„ Adama Mickiewicza,
- „Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego,
- oraz „Balladyna” Juliusza Słowackiego.
Dodatkowo do zasobu obowiązkowych lektur należą wybrane fragmenty większych dzieł, na przykład:
- księgi I, II, IV, X, XI i XII „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza,
- „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza,
- a także wybrane fraszki i treny Jana Kochanowskiego.
Jakie są najnowsze zmiany w wykazie lektur na egzamin E8?
Wykaz lektur obowiązkowych na egzamin ósmoklasisty w roku szkolnym 2025/2026 pozostaje taki sam jak w poprzednim roku 2024/2025, nie dodano nowych pozycji ani nie skreślono żadnej z 11 książek czytanych w całości. Aktualna lista powstała na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 roku, które zaktualizowało przepisy dotyczące nauczania w szkole podstawowej. Dokument ten wprowadził konkretne zmiany w zakresie programu nauczania.
Między innymi doprecyzowano, które fragmenty z „Pana Tadeusza” i „Quo Vadis” obowiązują, żeby uczniowie i nauczyciele mieli jasność, na czym się skupić podczas przygotowań i w czasie egzaminu. Ponadto, w arkuszach egzaminacyjnych na rok 2025/2026 pytania dotyczące lektur z klas IV-VI odnoszą się wyłącznie do fragmentów umieszczonych bezpośrednio w arkuszu, a nie do całej treści książki.
Jakie utwory obowiązkowe z klas VII-VIII obejmują lektury na E8 z języka polskiego?
Dla uczniów klas VII-VIII, którzy przygotowują się do egzaminu ósmoklasisty, przewidziano sześć lektur do przeczytania w całości:
- opowieść wigilijna autorstwa Charlesa Dickensa,
- zemsta Aleksandra Fredry,
- kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego,
- dziady część II napisane przez Adama Mickiewicza,
- mały książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego,
- balladyna Juliusza Słowackiego.
Do tego dochodzą również obowiązkowe fragmenty, między innymi wybrane księgi pana tadeusza Mickiewicza (I, II, IV, X, XI, XII). Uczniowie muszą też znać ważne sceny z quo vadis Henryka Sienkiewicza, które skupiają się na postaciach Ligii i Winicjusza oraz na wątkach związanych z pierwszymi chrześcijanami.
W programie znalazły się również wybrane fraszki, treny VII i VIII oraz jeden z psalmów Jana Kochanowskiego. Komplet lektur uzupełnia wybór wierszy twórców XX wieku, takich jak Zbigniew Herbert, Bolesław Leśmian, Czesław Miłosz, Tadeusz Różewicz oraz Wisława Szymborska. Cały ten zestaw stanowi bazę do zadań testowych, a także dostarcza materiału do odniesień i analiz podczas pisania wypracowań.
Jakie twórczość konkretnych pisarzy wchodzi w zakres lektur na E8?
Na liście lektur obowiązkowych na egzamin ósmoklasisty znajdują się dzieła kilku autorów, których nazwiska zostały wymienione w podstawie programowej. Adam Mickiewicz jest reprezentowany przez całe „Dziady część II” oraz sześć ksiąg „Pana Tadeusza”. Aleksander Fredro pojawia się przez znaną komedię „Zemsta”, natomiast Charles Dickens dzięki opowiadaniu „Opowieść wigilijna”.
Jan Kochanowski z kolei jest obecny poprzez wybór fraszek, treny VII i VIII oraz jeden psalm. Wśród pozostałych pisarzy obowiązkowych lektur znajdziemy również:
- Aleksandra kamińskiego,
- Antoine’a de saint-exupéry’ego,
- Juliusza słowackiego,
- Henryka sienkiewicza.
Do twórców, których dzieła omawiane są w klasach IV-VI, należą natomiast:
- Jan brzechwa,
- Janusz christa,
- Ferenc molnár,
Jakie dzieła Adama Mickiewicza wchodzą w zakres lektur na E8?
Z twórczości Adama Mickiewicza na egzamin ósmoklasisty obowiązują dwa utwory: Dziady część II, którą czyta się w całości, oraz wybrane księgi Pana Tadeusza, I, II, IV, X, XI i XII.
Dziady część II to dramat inspirowany ludowym obrzędem, w którym kolejne duchy pojawiają się na wezwanie guślarza. Utwór podejmuje istotne problemy, takie jak:
- Sprawiedliwość,
- Konsekwencje za grzechy,
- Więzi między światem żywych a zmarłych.
Wybrane księgi Pana Tadeusza prezentują między innymi:
- Opisy Soplicowa,
- Spór o zamek,
- Koncert Wojskiego,
- Wątki miłosne i patriotyczne.
Ta epopeja łączy elementy historii z polską tożsamością narodową. W arkuszu egzaminacyjnym z 2021 roku główną lekturą był właśnie Pan Tadeusz. Mickiewicz znajduje się także w czołówce autorów najczęściej pojawiających się na egzaminie.
Które utwory Aleksandra Fredry i Charlesa Dickensa znajdują się na liście lektur E8?
Wśród obowiązkowych lektur znajdziemy komedię Aleksandra Fredry „Zemsta”, która jest omawiana w całości w klasach VII-VIII. To opowieść o sporze sąsiedzkim między Cześnikiem Raptusiewiczem a Rejentem Milczkiem, którzy rywalizują o wspólne użytkowanie zamku. Równocześnie w utworze rozwija się wątek miłości Klary i Wacława, który ostatecznie prowadzi do pojednania zwaśnionych stron.
Z twórczości Charlesa Dickensa na liście lektur obowiązkowych obowiązuje natomiast „Opowieść wigilijna”, również omawiana w całości. Historia ta pokazuje przemianę skąpca Ebenezera Scrooge’a, który dzięki wizytom trzech duchów Bożego Narodzenia zmienia swoje życie. Oba dzieła są przeznaczone dla uczniów klas VII-VIII i mogą pojawić się nie tylko w zadaniach testowych, lecz także posłużyć jako podstawa do wypracowań.
Jakie fragmenty Jana Kochanowskiego są omawiane w materiałach do E8?
Na egzaminie ósmoklasisty z twórczości Jana Kochanowskiego obowiązuje znajomość wybranych fraszek, dwu trenów, VII oraz VIII, a także jednego psalmu. Treny te pochodzą z cyklu, który poeta napisał po stracie ukochanej córki, Urszulki. W tych utworach podejmuje on tematykę żałoby, rodzicielskiego cierpienia oraz walki z wątpliwościami dotyczącymi sensu ludzkiego bólu.
Fraszki Kochanowskiego to krótkie liryki, które poruszają różnorodne kwestie:
- Od humorystycznych,
- Przez filozoficzne,
- Aż po refleksje obyczajowe.
Dzięki nim uczymy się dostrzegać ironię i celny morał zamknięty w zwięzłej formie. Obok Adama Mickiewicza i Andrzeja Kamińskiego, Kochanowski jest jednym z najczęściej cytowanych autorów zarówno w zadaniach egzaminacyjnych, jak i w tematach wypracowań na kolejnych edycjach testu.
Czy w materiałach do E8 pojawiają się również fragmenty innych utworów?
Tak, oprócz obowiązkowych fragmentów „Pana Tadeusza” i „Quo Vadis” oraz pełnych lektur, w arkuszach egzaminacyjnych pojawiają się także teksty spoza ustalonego kanonu szkolnego. Służą one jako materiał do zadań sprawdzających umiejętność rozumienia czytanego tekstu.
Na przykład w 2026 roku jednym z takich tekstów było opowiadanie Stanisława Lema „Przyjaciel Automateusza” oraz fragment popularnonaukowy Stephena Hawkinga. Nie trzeba znać całej twórczości tych autorów, zadania dotyczą wyłącznie zamieszczonego fragmentu. Uczniowie mają jednak możliwość nawiązania do lektur obowiązkowych lub innych wybranych przez siebie utworów literackich podczas pisania wypracowania, niezależnie od tekstu użytego w części testowej.
Czy na egzaminie ósmoklasisty pojawiają się wiersze i liryka?
Tak, w arkuszu z języka polskiego mogą pojawić się zadania oparte na wierszach, dlatego znajomość poezji jest niezbędna także podczas przygotowań do wypracowań.
Podstawa programowa dla klas VII-VIII wskazuje na wybrane utwory takich autorów jak:
- Zbigniew Herbert,
- Bolesław Leśmian,
- Czesław Miłosz,
- Tadeusz Różewicz,
- Wisława Szymborska.
Natomiast uczniowie klas IV-VI powinni znać wiersze takich autorów jak:
- Jan Brzechwa,
- Konstanty Ildefons Gałczyński,
- Anna Kamieńska,
- Joanna Kulmowa,
- Adam Mickiewicz,
- Juliusz Słowacki,
- Leopold Staff,
- Julian Tuwim.
Zadania dotyczące liryki często sprawdzają umiejętność rozpoznawania środków stylistycznych, wyczucie nastroju utworu oraz zdolność interpretacji przenośnego sensu tekstu.
Czy na egzaminie ósmoklasisty trzeba znać lektury uzupełniające?
Nie, lektury uzupełniające nie są formalnie obowiązkowe w takim samym stopniu jak 11 pozycji, które trzeba przeczytać w całości. Z kolei znajomość ich treści może uczniowi otworzyć dodatkowe perspektywy podczas pisania wypracowań.
Wśród wskazanych w podstawie programowej lektur uzupełniających znajdują się takie pozycje jak „Mikołajek” René Goscinny’ego i Jeana-Jacques’a Sempé
- Opowieści o powstaniu świata,
- Prometeuszu,
- Syzyfie,
- Demeter i Korze,
- Dedalu i Ikarze,
- Heraklesie,
- Tezeuszu i Ariadnie.
Dodatkowo w wykazie umieszczono fragmenty Biblii, które odnoszą się do stworzenia świata i człowieka, a także wybrane przypowieści ewangeliczne. Odwołanie się w wypracowaniu do lektury uzupełniającej czy dowolnego innego tekstu literackiego jest traktowane na równi z odniesieniem do lektury obowiązkowej, o ile uczniowi uda się umiejętnie powiązać je z tematem zadania. Dlatego warto choćby w przybliżeniu przypomnieć sobie treść tych pozycji przed egzaminem, mimo że nie należą do listy 11 tytułów, które trzeba przeczytać w całości.
Jak skutecznie powtórzyć treść lektur przed egzaminem E8?
Skuteczna powtórka przed egzaminem ósmoklasisty powinna uwzględniać wszystkie 11 lektur, które czytaliśmy w całości, a także obowiązkowe fragmenty z Pana Tadeusza i Quo Vadis, a do tego wskazane teksty Jana Kochanowskiego oraz poetów XX wieku. Dobrym punktem startu są streszczenia i plany wydarzeń każdej z lektur. Kolejnym krokiem jest zapamiętanie imion głównych postaci, ich motywów działania oraz kluczowych cytatów, które mogą się przydać podczas pisania wypracowania.
Centralna Komisja Egzaminacyjna zwykle nie powtarza tej samej lektury wiodącej przez dwa kolejne lata, dlatego warto skupić się przede wszystkim na tytułach, które najdłużej nie pojawiły się jako główny tekst w arkuszu. Praktyczną pomocą okazuje się rozwiązywanie arkuszy z ubiegłych lat. Dzięki temu można oswoić się z rodzajem pytań dotyczących zarówno treści lektur, jak i środków stylistycznych czy budowy wypowiedzi. Najlepsze efekty przynosi systematyczne powtarzanie materiału w krótkich sesjach rozłożonych na kilka tygodni, które działają dużo lepiej niż intensywne wkuwanie streszczeń na ostatnią chwilę przed egzaminem.
Jak poprawnie odwołać się do lektury w rozprawce na E8?
Poprawne odwołanie się do lektury w wypracowaniu na egzaminie ósmoklasisty wymaga podania tytułu oraz nazwiska autora. Kolejnym krokiem jest dokładne wskazanie konkretnego wątku, postaci lub sceny, która potwierdza przedstawioną w pracy tezę. Wymienienie samego tytułu bez odniesienia się do treści jest traktowane jako powierzchowne i nie zapewnia pełnej liczby punktów w kategorii poprawności merytorycznej.
Przykładowo, na egzaminie w 2026 roku, tematem było opowiadanie o spotkaniu z bohaterem lektury. Uczeń miał do wyboru jedną z jedenastu obowiązkowych książek, a następnie stworzył własną fabułę, dbając o zachowanie zgodności z charakterem oryginalnej postaci. Warto także pamiętać, że oprócz lektur obowiązkowych, można powołać się na dowolny inny utwór literacki, szczególnie jeśli lepiej odpowiada on wymogom tematu wypracowania.
Co zrobić, jeśli nie pamięta się treści lektury na egzaminie?
Jeśli uczeń nie pamięta szczegółów danej lektury, najlepiej wybrać w wypracowaniu inną, którą ma lepiej opanowaną spośród 11 obowiązkowych pozycji. Można również sięgnąć po lekturę uzupełniającą lub inny znany utwór literacki.
Dobrym pomysłem jest oprzeć swoją argumentację na powszechnie znanym wątku, zamiast przytaczać niepewne szczegóły. Podawanie błędnych informacji negatywnie wpływa na ocenę w zakresie poprawności merytorycznej. W części testowej, jeżeli zadanie dotyczy fragmentu zamieszczonego w arkuszu, odpowiedź powinna odnosić się właśnie do tego tekstu, a nie do całej książki.
Szczególnie ważne jest to w przypadku lektur z klas IV-VI.
Gdy pojawiają się wątpliwości, warto skupić się na uniwersalnych tematach, takich jak
- Przyjaźń,
- Odwaga,
- Proces dorastania.
Są one obecne w wielu utworach i umożliwiają zbudowanie przekonującej argumentacji, nawet jeśli nie znamy wszystkich szczegółów.