Na egzamin ósmoklasisty w 2026 roku obowiązuje 11 lektur czytanych w całości: 6 z klas VII-VIII („Opowieść wigilijna”, „Zemsta”, „Kamienie na szaniec”, „Dziady” część II, „Mały Książę”, „Balladyna”) oraz 5 z klas IV-VI („Akademia Pana Kleksa”, „Kajko i Kokosz”, „Opowieści z Narnii”, „Chłopcy z Placu Broni”, „Hobbit”). Dochodzą również fragmenty, między innymi z „Pana Tadeusza”, „Quo vadis”, „Artysty” Mrożka i „Syzyfowych prac” Żeromskiego, a także fraszki i treny Kochanowskiego. Najważniejszą zmianą wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 roku jest objęcie egzaminu materiałem z klas IV-VI. Do tej pory egzamin sprawdzał wyłącznie lektury z klas VII-VIII. Pełną listę co roku publikuje informator CKE.
Jakie lektury są obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty w 2026 roku?
Na egzamin ósmoklasisty w 2026 roku trzeba będzie znać łącznie 11 książek czytanych w całości oraz kilkanaście tekstów i wierszy analizowanych fragmentarycznie. Zakres materiału obejmuje treści z klas IV-VIII szkoły podstawowej.
Wśród lektur, które uczniowie powinni przeczytać od początku do końca, znajdują się między innymi takie tytuły jak:
- „opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa,
- „zemsta” Aleksandra Fredry,
- „kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego,
- „dziady część II” Adama Mickiewicza,
- „mały książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego,
- „balladyna” Juliusza Słowackiego, przeznaczona dla klas VII-VIII,
- „akademia Pana Kleksa” Jana Brzechwy,
- „kajko i kokosz” Janusza Christy,
- „chłopcy z Placu Broni” Ferenca Molnára,
Oprócz tego uczniowie powinni zapoznać się z fragmentami innych istotnych dzieł, takich jak:
- „pan Tadeusz”,
- „quo vadis” oraz „latarnik” Henryka Sienkiewicza,
- „artysta” Sławomira Mrożka,
- „syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego,
- A także fraszkami i trenami Jana Kochanowskiego.
Centralna Komisja Egzaminacyjna publikuje pełną, oficjalną listę lektur w corocznym informatorze, która znajduje się także na pierwszej stronie arkusza egzaminacyjnego. Podstawą prawną obowiązku znajomości tych materiałów jest rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 roku.
Jakie lektury w całości muszą znać uczniowie klas IV-VI?
Uczniowie klas IV-VI są zobowiązani znać pięć wybranych utworów w całości. Należą do nich między innymi:
- „Akademia Pana Kleksa” Jana Brzechwy,
- „Kajko i Kokosz. Szkoła latania„ autorstwa Janusza Christy,
- „Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa„ Clive’a Staplesa Lewisa,
- „Chłopcy z Placu Broni” Ferenca Molnára,
- „Hobbit, czyli tam i z powrotem„ Johna Ronalda Reuela Tolkiena.
Te dzieła stanowią część pełnej listy jedenastu lektur, które uczniowie muszą opanować na egzamin ósmoklasisty. Reszta, czyli sześć pozostałych książek, przypisana jest do klas VII-VIII. Ważne jest, aby znać nie tylko fabułę, lecz także postacie oraz kluczowe motywy tych utworów, niezależnie od tego, w którym momencie nauki były omawiane. Przygotowując się do egzaminu, warto pamiętać, że pytania dotyczące tych tytułów mogą pojawić się zarówno w testach, jak i w tematach wypracowań.
Które utwory z klas VII-VIII są lekturami obowiązkowymi w całości?
Na egzaminie ósmoklasisty z klas VII-VIII obowiązuje sześć utworów, które uczniowie muszą przeczytać w całości. Należą do nich:
- Opowieść wigilijna Charlesa Dickensa,
- Zemsta Aleksandra Fredry,
- Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego,
- Dziady część II Adama Mickiewicza,
- Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego,
- Balladyna Juliusza Słowackiego.
Wraz z pięcioma lekturami analizowanymi we wcześniejszych klasach (IV-VI) daje to w sumie jedenaście tekstów do pełnego przeczytania. To właśnie te sześć utworów z wyższego etapu nauki najczęściej pojawia się w pytaniach dotyczących motywów literackich oraz tematach rozprawek, ponieważ są przerabiane najbliżej daty egzaminu. Oprócz znajomości samej fabuły, uczeń powinien dobrze orientować się w kontekście historycznym i literackim każdego z tych dzieł. Taka wiedza jest niezbędna, by w pełni zrozumieć teksty i skutecznie przygotować się do testu.
Jakie teksty Adama Mickiewicza trzeba znać do egzaminu?
Na egzaminie ósmoklasisty obowiązkowa do opanowania jest cała druga część Dziadów Adama Mickiewicza.
Uczniowie powinni również znać wybrane fragmenty Pana Tadeusza:
- W klasach IV-VI to różnorodne urywki,
- W klasach VII-VIII konkretne księgi, takie jak I, II, IV, X, XI oraz XII.
Dodatkowo do lektur w klasach VII-VIII zaliczają się krótsze formy poetyckie, na przykład Reduta Ordona oraz Świtezianka. Mickiewicz to jedyny autor, którego dzieła pojawiają się na egzaminie w aż czterech różnych odsłonach, obejmują one nie tylko pełne czytanie jednego utworu, ale także analizę trzech fragmentów bądź wierszy. Wielokrotne występowanie jego tekstów sprawia, że ich znajomość jest jednym z najczęściej wymaganych umiejętności podczas egzaminu.
Jakie fragmenty dzieł Henryka Sienkiewicza obowiązują na egzaminie?
Z twórczości Henryka Sienkiewicza na egzamin ósmoklasisty obowiązują fragmenty dwóch utworów: Latarnika oraz Quo vadis. Oba teksty są omawiane w klasach VII-VIII i poznaje się je jedynie wyrywkowo, a nie w całości.
Quo vadis to rozbudowana powieść historyczna, której akcja rozgrywa się w Rzymie za czasów Nerona. Dlatego na egzaminie pojawiają się tylko wybrane fragmenty, które przedstawiają najważniejsze wątki i bohaterów. Latarnik to krótsza nowela, jednak również obowiązuje w postaci wskazanych w informatorze CKE fragmentów.
Uczeń nie musi znać całej fabuły obu dzieł, lecz powinien umieć rozpoznać zaprezentowane fragmenty oraz je zinterpretować. Kluczowe jest rozumienie motywów takich jak:
- Tęsknota za ojczyzną,
- Siła wiary.
Jakie wiersze obowiązują na egzaminie ósmoklasisty w 2026 roku?
Na egzaminie ósmoklasisty trzeba znać wiersze wielu poetów, które podzielono na zestawy z klas IV-VI oraz VII-VIII.
W pierwszym etapie wymagana jest znajomość wybranych utworów takich autorów jak
- Jan brzechwa,
- Konstanty ildefons gałczyński,
- Anna kamieńska,
- Joanna kulmowa,
- Adam mickiewicz,
- Juliusz słowacki,
- Leopold staff,
- Julian tuwim,
- Oraz jan twardowski.
Wśród nich znajdują się też pieśni patriotyczne, na przykład „Rota” Marii Konopnickiej. W kolejnych klasach, VII i VIII, do listy dołączają między innymi fraszki oraz wybrana pieśń i treny VII i VIII Jana Kochanowskiego.
Uczniowie powinni również znać wiersze takich twórców jak
- Krzysztof kamil baczyński,
- Zbigniew herbert,
- Bolesław leśmian,
- Czesław miłosz,
- Tadeusz różewicz,
- Oraz wisława szymborska.
Dodatkowo do programu włączone są aforyzmy stanisława jerzego leca. W sumie na liście znajduje się kilkunastu autorów, którzy reprezentują różnorodne epoki literackie, od renesansu po czasy współczesne. Co roku centralna komisja egzaminacyjna (CKE) precyzuje dokładny wykaz utworów każdego z twórców w swoim informatorze.
| Lektury obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty 2026 | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Łącznie 11 książek czytanych w całości | Zakres materiału obejmuje treści z klas IV-VIII szkoły podstawowej |
| Wybrane lektury obowiązkowe (pełne): |
„Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa, „Zemsta” Aleksandra Fredry, |
| Fragmenty innych dzieł do znajomości: |
„Pan Tadeusz”, „Quo Vadis” i „Latarnik” Henryka Sienkiewicza, |
| Zmiany w liście lektur na egzamin 2026 |
Rozszerzenie zakresu materiału o klasy IV-VI (wcześniej tylko VII-VIII) Lista tytułów bez zmian względem roku 2024/2025 |
| Lektury uzupełniające |
Nie są formalnie wymagane na egzaminie i nie pojawiają się w pytaniach testowych Mogą być wykorzystane w wypracowaniach jako dodatkowe argumenty |
| Pewniaki na egzaminie ósmoklasisty |
6 lektur z klas VII-VIII czytanych w całości: „Opowieść wigilijna”, „Zemsta”, „Kamienie na szaniec”, „Dziady część II”, „Mały Książę”, „Balladyna” |
| Jak pisać rozprawkę z lektur obowiązkowych |
Jasna teza odpowiadająca na pytanie Argumenty poparte przykładami z minimum jednej pełnej lektury |
| Skuteczna powtórka lektur |
Stworzenie własnej listy 11 lektur z krótkim streszczeniem i charakterystykami Nauka (fraszki, trenów Jana Kochanowskiego i patriotycznych tekstów) |
| Dlaczego informator CKE jest najlepszym źródłem |
Oficjalny, wiążący dokument Centralnej Komisji Egzaminacyjnej Aktualizowany zgodnie z obowiązującą podstawą programową i rozporządzeniami |
Jakie zaszły zmiany w liście lektur na egzamin ósmoklasisty 2026?
Najistotniejsza modyfikacja w wykazie lektur na egzamin ósmoklasisty w 2026 roku dotyczy rozszerzenia zakresu obowiązujących klas. Do listy materiału egzaminacyjnego dołączono utwory przerabiane w klasach iv-vi, podczas gdy dotychczas obowiązywały tylko te z vii-viii.
Jednak sama lista tytułów, w porównaniu do roku szkolnego 2024/2025, pozostała bez zmian; nie dodano ani nie usunięto żadnej książki. Podstawą tej nowelizacji jest rozporządzenie ministra edukacji z 28 czerwca 2024 roku, które wprowadza zmiany w przepisach dotyczących podstaw programowych w szkołach podstawowych.
W praktyce oznacza to, że uczniowie ósmej klasy muszą przygotować się nie tylko z lektur omawianych tuż przed egzaminem, lecz także z tych czytanych kilka lat wcześniej, takich jak „Akademia Pana Kleksa” czy „Hobbit”. Choć liczba pozycji na liście nie wzrosła, nowy zakres materiału znacznie poszerza obszar do powtórzenia przed egzaminem.
Czy trzeba znać lektury uzupełniające na egzamin ósmoklasisty?
Lektury uzupełniające, takie jak wybrane mity greckie, fragmenty Biblii czy Mikołajek René Goscinny’ego, nie są formalnie wymagane na egzaminie ósmoklasisty. Nie pojawiają się one w postaci oddzielnych pytań testowych.
Mimo to, uczeń ma możliwość korzystania z nich podczas pisania wypracowania, traktując je jako dodatkowe źródło literackie, co poszerza zakres dostępnych argumentów i ilustracji. Dlatego warto znać przynajmniej ogólny zarys tych tekstów, bo dobrze dobrane przykłady mogą wzbogacić zarówno rozprawkę, jak i opowiadanie. W odróżnieniu od lektur obowiązkowych, od tekstów uzupełniających nie wymaga się znajomości konkretnych fragmentów wskazanych według strony czy rozdziału. To zdający decyduje, czy w swojej pracy odwoła się do lektury obowiązkowej, czy uzupełniającej.
Które lektury to pewniaki na egzaminie ósmoklasisty?
Za pewniaków na egzaminie ósmoklasisty uważa się przede wszystkim sześć lektur z klas VII-VIII, które przerabiane są w całości:
- „Opowieść wigilijna”,
- „Zemsta”,
- „Kamienie na szaniec”,
- „Dziady część II”,
- „Mały Książę”,
- „Balladyna”.
To właśnie te tytuły najczęściej pojawiają się w pytaniach o motywy literackie, a ich omawianie przypada na czas tuż przed egzaminem.
W tematach rozprawek i opowiadań najczęstsze są przede wszystkim wątki związane z:
- przyjaźnią,
- bohaterstwem i wojną z „Kamieni na szaniec”,
- konfliktem i komizmem postaci z „Zemsty”.
Jeśli chodzi o lektury przerabiane w klasach IV-VI, to najczęściej wykorzystuje się:
- „Akademię pana Kleksa”,
- „Hobbita”.
Wynika to z bogactwa ich przygód i elementów fantastycznych, które łatwo przedstawić w pisemnych pracach. Centralna Komisja Egzaminacyjna nie udostępnia dokładnych statystyk dotyczących częstotliwości pojawiania się konkretnych tytułów w zadaniach z poprzednich lat.
Dlatego określenie „pewniak” wynika głównie z doświadczenia nauczycieli i korepetytorów, a nie z oficjalnych danych. Mimo to warto przygotować się na wszystkie jedenaście lektur czytanych w całości, ponieważ temat wypracowania może dotyczyć dowolnej z nich.
Jakie motywy literackie z lektur najczęściej pojawiają się na egzaminie?
Najczęściej pojawiające się motywy literackie na egzaminie ósmoklasisty to przyjaźń, bohaterstwo oraz temat wojny. Spotkamy je między innymi w takich dziełach jak Kamienie na szaniec czy Reduta Ordona. Nie rzadziej pojawia się też motyw miłości i zemsty, dobrze ukazany w Zemście Aleksandra Fredry. Warto również zwrócić uwagę na przemianę wewnętrzną bohatera, co doskonale obrazuje Opowieść wigilijna Charlesa Dickensa.
W lekturach dla uczniów klas IV-VI dominują tematy przyjaźni i procesu dojrzewania, co można zauważyć na przykład w Chłopcach z Placu Broni oraz Opowieściach z Narnii. Ponadto często przewija się również motyw fantastycznej podróży, świetnie przedstawiony w Hobbicie.
Motyw ojczyzny oraz patriotyzmu występuje zarówno w Dziadach część II, jak i w patriotycznych wierszach, takich jak Rota Marii Konopnickiej. Dobra znajomość tych tematów znacznie ułatwia pisanie rozprawki, pozwala szybko wybrać odpowiedni przykład literacki dopasowany do omawianego zagadnienia.
Jak pisać rozprawkę z wykorzystaniem lektur obowiązkowych?
Rozprawka wykorzystująca lektury obowiązkowe powinna zaczynać się od klarownej tezy, która precyzyjnie odpowiada na postawione w temacie pytanie. Kolejnym krokiem jest rozwinięcie jej poprzez przedstawienie argumentów popartych konkretnymi przykładami zaczerpniętymi z co najmniej jednej książki przeczytanej w całości.
Najlepiej wybierać dobrze znane i bogate w wydarzenia dzieła, takie jak Kamienie na szaniec, Zemsta czy Mały książę. Dzięki temu łatwiej przywołać konkretne sceny czy postaci, które wzmocnią przekaz.
Każdy argument powinien być oparty na szczegółach z lektury, na przykład na imieniu bohatera, ważnym zdarzeniu lub cytacie, unikając przy tym ogólnych stwierdzeń bez odniesienia do tekstu. Rozważania warto zakończyć podsumowaniem, które nawiązuje do początkowej tezy oraz uporządkuje przedstawione argumenty. Ponadto dobrze jest pamiętać, że można uzupełnić wypowiedź, odwołując się do innej lektury uzupełniającej lub dodatkowego znanego utworu, jeśli wzbogaci to naszą argumentację. Poprawność językowa i stylistyczna pracy jest oceniana osobno, dlatego dobrze jest zostawić sobie trochę czasu na dokładne przejrzenie tekstu przed jego oddaniem.
Jak szybko i skutecznie powtórzyć lektury przed egzaminem?
Skuteczna powtórka lektur przed egzaminem ósmoklasisty powinna rozpocząć się od stworzenia osobistej listy jedenastu przeczytanych w całości dzieł. Do każdej z nich warto dołączyć krótkie streszczenie fabuły, charakterystykę głównych postaci oraz omówienie kluczowych motywów. Następnie dobrze jest przejrzeć wybrane fragmenty i wiersze, ze szczególnym uwzględnieniem fraszek i trenów Jana Kochanowskiego, a także utworów o tematyce patriotycznej, które często pojawiają się w zadaniach sprawdzających rozumienie tekstu. Przydatne okaże się przygotowanie własnych notatek, zawierających cytaty lub opisy istotnych scen z lektur. To znacznie ułatwi korzystanie z gotowych argumentów podczas pisania rozprawki.
Zamiast zakuwać wszystko na ostatnią chwilę, lepiej rozłożyć powtórkę na kilka tygodni, codziennie poświęcając czas na jedną lub dwie pozycje. Dodatkowo warto rozwiązywać arkusze próbne z ubiegłych lat, które pomogą zorientować się, jak pytania powiązane są z konkretnymi utworami. W ostatnich dniach przed egzaminem najlepiej skupić się na przeglądaniu wcześniej zrobionych notatek, unikając wtedy wprowadzania nowych fragmentów, które mogłyby wprowadzić zamieszanie w pamięci.
Gdzie znaleźć najlepsze streszczenia i opracowania lektur dla ósmoklasistów?
Streszczenia i opracowania lektur obowiązkowych dla uczniów klasy ósmej najłatwiej znaleźć w szkolnych i publicznych bibliotekach. Można tam również natrafić na wydania z metodycznym opracowaniem, specjalnie przygotowane z myślą o egzaminie.
Wiele wydawnictw edukacyjnych oferuje zeszyty oraz repetytoria, które zawierają streszczenia, opisy postaci i zestawienia motywów literackich dotyczących wszystkich jedenastu lektur czytanych w całości. Często nauczyciele języka polskiego dzielą się ze swoimi podopiecznymi autorskimi materiałami powtórkowymi, które odpowiadają aktualnym wymogom i kryteriom przedstawionym w informatorze CKE. Warto jednak pamiętać, że streszczenia służą raczej jako uzupełnienie niż zastępstwo pełnej lektury. Egzamin koncentruje się bowiem na szczegółach fabuły oraz szerszych kontekstach, których krótkie opracowania mogą nie uwzględniać. Za najbardziej rzetelne źródło informacji zawsze uważa się informator CKE, ponieważ dokładnie precyzuje zakres wiedzy wymaganej dla każdego z tytułów.
Gdzie słuchać darmowych audiobooków z lekturami szkolnymi?
Darmowe i legalne audiobooki z lekturami szkolnymi dla ósmoklasistów najłatwiej znaleźć w cyfrowych bibliotekach. Oferują one dzieła już należące do domeny publicznej, takie jak większość utworów Jana Kochanowskiego czy Adama Mickiewicza.
Coraz więcej bibliotek, zarówno publicznych, jak i szkolnych, zapewnia dostęp do wypożyczalni cyfrowych z nagraniami lektur, które można używać bezpłatnie, logując się na swoje konto czytelnicze. Natomiast audiobooki chronione prawem autorskim, na przykład Opowieści z Narnii czy Hobbit, zazwyczaj nie są dostępne za darmo i trzeba je kupić lub wypożyczyć w serwisach streamingowych.
Warto też zerknąć do biblioteki szkolnej, gdzie często znajdują się płyty z audiobookami lub udostępniane są platformy edukacyjne oferujące nagrania lektur. Warto pamiętać, że słuchanie audiobooka nie zastąpi samodzielnego czytania książki. Egzamin może wymagać znajomości konkretnych cytatów czy szczegółów, które trudno dokładnie przyswoić, opierając się jedynie na odsłuchu.
Dlaczego informator CKE jest najpewniejszym źródłem informacji o lekturach?
Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego, publikowany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną, stanowi najpewniejsze źródło wiadomości o lekturach. To jedyny oficjalny dokument, który wiążąco ustala kompletną listę tytułów obowiązujących na dany rok szkolny.
Można go znaleźć na stronie CKE, gdzie jest regularnie aktualizowany zgodnie z obowiązującą podstawą programową, w tym z rozporządzeniem Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 roku. Lista lektur pojawia się również bezpośrednio na arkuszu egzaminacyjnym, co eliminuje konieczność domysłów ucznia co do możliwych tematów zadań. W odróżnieniu od materiałów dostępnych na portalach edukacyjnych czy w prywatnych repetytoriach, informator CKE nie zawiera nieścisłości ani danych sprzed zmian w przepisach. Z tego powodu przed rozpoczęciem powtórek warto najpierw zapoznać się z jego aktualną wersją, zanim sięgnie się po dodatkowe źródła.