Matura ustna z języka polskiego w formule 2023 trwa łącznie 30 minut: 15 minut przeznaczono na przygotowanie się do wypowiedzi, a kolejne 15 minut stanowi część właściwą przed trzyosobową komisją. Zdający losuje zestaw dwóch zadań, jedno jawne, wybrane z puli 76 zagadnień ogłoszonych przez CKE, dotyczących 27 lektur obowiązkowych, oraz drugie, niejawne, oparte na nieznanym wcześniej tekście kultury. Wypowiedź ocenia się według czterech kryteriów, na maksymalnie 30 punktów. Próg zaliczający wynosi 9 punktów, czyli 30% możliwego wyniku.
Jak wygląda ustna matura z języka polskiego?
Egzamin ustny z języka polskiego w formule obowiązującej od 2023 roku trwa pół godziny i składa się z dwóch etapów: 15 minut przeznaczonych na przygotowanie oraz kolejne 15 na prezentację przed komisją.
Zdający losuje zestaw składający się z dwóch zadań:
- Jedno jawne, wybrane spośród wcześniej udostępnionych,
- Drugie niejawne, związane z dołączonym tekstem kultury lub językowym.
Podczas części właściwej uczestnik:
- Przygotowuje monolog, w którym rozwija oba tematy,
- Odpowiada na pytania zadawane przez trzyosobową komisję.
Ocena opiera się na czterech kryteriach, a maksymalna liczba punktów, jaką można zdobyć, to 30. Aby zdać, trzeba uzyskać co najmniej 9 punktów, czyli 30% z możliwego wyniku.
Jak przebiega losowanie pytań na maturze ustnej?
Zdający wybiera jeden zestaw składający się z dwóch zadań, które przygotował szkolny zespół egzaminacyjny. Zadanie pierwsze pochodzi z jawnej puli opracowanej przez CKE, udostępnionej wcześniej. W latach 2026-2028 zawiera ona 76 pozycji, odnoszących się do 27 lektur obowiązkowych.
Zadanie drugie ma charakter niejawny i obejmuje fragment tekstu kultury, może to być literacki, ikonograficzny lub językowy materiał, wraz z poleceniem, które zdający poznaje dopiero podczas egzaminu. Po wylosowaniu zestawu uczestnik otrzymuje kartę pracy z oboma zadaniami i przechodzi do sali przygotowawczej. To on sam decyduje, w jakiej kolejności zrealizuje zadania; nie ma obowiązku zaczynać od pierwszego.
Z czego składa się zestaw egzaminacyjny na maturze ustnej z polskiego?
Zestaw egzaminacyjny na ustnej maturze z języka polskiego składa się z dwóch części: jawnej oraz niejawnej. Pierwsze z nich, czyli zadanie 1, bazuje na jednym z 76 udostępnionych tematów związanych z lekturami obowiązkowymi i wymaga od zdającego omówienia wskazanej pozycji wraz z wybranym kontekstem.
Zadanie 2 to analiza tekstu kultury, który może przybrać różne formy, fragment literacki, dzieło sztuki, plakat lub materiał językowy. Do tego dołączone jest konkretne polecenie przygotowane przez twórców arkusza.
Do obu zadań uczestnik egzaminu dostaje kartę pracy, gdzie może sporządzać notatki. To pozwala mu zaplanować wypowiedź, którą następnie przedstawia podczas 15-minutowej części ustnej. Co istotne, nie czyta przygotowanego wcześniej tekstu, lecz posługuje się własnym planem, dzięki czemu jego wypowiedź jest bardziej naturalna i swobodna.
| Egzamin ustny, format | Pół godziny: 15 minut przygotowanie, 15 minut prezentacja |
| Zadania | Dwa: jedno jawne (z wcześniej udostępnionych), drugie niejawne (z dołączonym tekstem) |
| Przebieg części właściwej | Monolog rozwijający oba tematy, następnie odpowiedzi na pytania komisji |
| Kryteria oceny | 4 kryteria, maksymalnie 30 punktów, do zdania potrzeba minimum 9 punktów |
| Czas trwania przygotowania | 15 minut |
| Czas trwania egzaminu przed komisją | 15 minut (10 minut monolog, 5 minut rozmowa) |
| Korzystanie z notatek | Dozwolone, ale nie można czytać gotowego tekstu |
| Tematy pytań | Znajomość lektur obowiązkowych i analiza nieznanego tekstu kultury |
| Wymogi poprawnej wypowiedzi | Jasna struktura, teza, argumenty, podsumowanie, powiązanie z poleceniem, swoboda mówienia |
| Ważność kryteriów (punkty) | 16 pkt, zawartość merytoryczna; 4 pkt, kompozycja; 6 pkt, dialog; 4 pkt, poprawność językowa |
| Znaczenie oceny merytorycznej | Stanowi 73% całkowitej oceny |
| Trudność egzaminu | Zależy od przygotowania do zadania jawnego; zadanie niejawne trudniejsze |
| Minimalny próg zdawalności | 9 punktów z 30 (30%) |
Ile trwa matura ustna z języka polskiego?
Matura ustna z języka polskiego zajmuje łącznie pół godziny. Na przygotowanie do wypowiedzi przeznacza się 15 minut, a kolejne 15 minut to już część egzaminacyjna przed komisją. W trakcie tej części kandydat najpierw przedstawia monolog, który obejmuje oba wylosowane zadania, co zajmuje około 10 minut.
Po nim następuje rozmowa z komisją trwająca około 5 minut. Komisja nie przerywa wystąpienia, chyba że zdający przekroczy wyznaczony limit czasu. Dozwolone jest korzystanie z notatek przygotowanych wcześniej, ale nie można czytać gotowego tekstu z kartki.
Ile czasu ma się na przygotowanie odpowiedzi w sali?
Zdający ma 15 minut na przygotowanie się w sali, podczas których zapoznaje się z treścią obu zadań z wylosowanego zestawu i tworzy plan swojej wypowiedzi, korzystając z otrzymanej karty pracy. Notatki sporządzone w tym czasie można wykorzystać podczas właściwej części egzaminu, jednak wypowiedź musi być wygłoszona, a nie przeczytana z przygotowanego tekstu. Po upływie kwadransa zdający przechodzi do sali egzaminacyjnej, gdzie rozpoczyna się 15-minutowa, właściwa część egzaminu.
Ile czasu zajmuje wygłoszenie monologu i ile rozmowa z komisją?
Monolog na ustnej maturze z języka polskiego trwa około 10 minut i obejmuje omówienie obu wylosowanych zadań. Po jego zakończeniu zdający odpowiada na pytania trzyosobowej komisji w trakcie rozmowy, która trwa około 5 minut. Łącznie monolog wraz z dyskusją zajmują kwadrans, a dodając do tego czas na przygotowanie, cały egzamin trwa pół godziny. Podczas monologu zdający sam decyduje, w jakiej kolejności przedstawi temat jawny i niejawny.
O co pytają na maturze ustnej z polskiego?
Na ustnym egzaminie maturalnym z języka polskiego pytania dotyczą dwu głównych obszarów: znajomości lektur obowiązkowych (czyli zadania jawnego) oraz zdolności analizy i interpretacji tekstu kultury (zadania niejawnego). W przypadku zadania jawnego maturzysta ma do dyspozycji wcześniej opublikowaną listę 76 tematów, które dotyczą 27 lektur. Musi omówić wskazaną książkę, przedstawiając ją w wybranym przez siebie kontekście.
Zadanie niejawne natomiast polega na pracy z nieznanym wcześniej fragmentem, może to być tekst literacki, ikonograficzny lub językowy, wraz z konkretnym poleceniem. Zdający powinien się do niego odnieść i powiązać z innym utworem lub tekstem kultury. Po wygłoszeniu obu wypowiedzi komisja zadaje dodatkowe pytania, które mają na celu doprecyzowanie albo rozwinięcie poruszonych wcześniej tematów.
Czym różnią się pytania jawne od pytań niejawnych?
Pytania jawne znane są zdającemu z wyprzedzeniem, stanowią część puli 76 zagadnień ogłoszonych przez CKE i dotyczą wyłącznie 27 lektur obowiązkowych. Pytania niejawne pojawiają się dopiero podczas egzaminu, zdający poznaje je tuż po wylosowaniu zestawu. Opierają się one na załączonym fragmencie tekstu kultury, przykładowo literackiego, ikonograficznego lub materiału związanego z językiem.
Zadania jawne umożliwiają wcześniejsze przygotowanie odpowiedzi w domu, natomiast te niejawne wymagają samodzielnej analizy tekstu podczas 15-minutowego czasu przygotowawczego w sali egzaminacyjnej. Oba typy zadań podlegają ocenie w ramach tego samego kryterium dotyczącego treści wypowiedzi monologowych, które odpowiada za 16 z 30 punktów możliwych do zdobycia.
Gdzie znaleźć oficjalną listę pytań jawnych z polskiego?
Centralna Komisja Egzaminacyjna udostępnia na swojej stronie internetowej oficjalny wykaz pytań jawnych na ustną maturę z języka polskiego. W latach 2026-2028 zestaw ten obejmuje 76 tematów, które nawiązują do 27 obowiązkowych lektur ujętych w podstawie programowej.
Lista jest publikowana z odpowiednim wyprzedzeniem, co pozwala maturzystom przygotować się do każdego z nich przed egzaminem. Mimo to warto na bieżąco monitorować stronę CKE, by mieć pewność, że korzystamy z aktualnych informacji. To ważne, ponieważ liczba zagadnień ulega zmianom w kolejnych rocznikach. Przykładowo, w roku 2025 było ich 68, a w kolejnych latach ta liczba wzrosła do 76
O co pyta komisja podczas rozmowy na maturze ustnej?
Podczas rozmowy komisja zadaje pytania ściśle związane z treścią monologu przedstawionego przez zdającego. Odnoszą się one zarówno do jawnego, jak i ukrytego zadania.
Ich celem jest wyjaśnienie argumentów, uzasadnienie wybranych interpretacji lub pogłębienie tych tematów, które zostały przez zdającego poruszone zbyt powierzchownie. Ta część egzaminu trwa około 5 minut i jest oceniana oddzielnie, wypowiedź podczas rozmowy może przynieść maksymalnie 6 z 30 punktów. Komisja liczy trzy osoby i nie przerywa zdającemu, chyba że zostanie przekroczony wyznaczony czas.
Jak zbudować poprawną wypowiedź na maturze ustnej z polskiego?
Poprawna wypowiedź na maturze ustnej z języka polskiego powinna mieć jasną i przejrzystą strukturę: zaczynamy od wstępu z wyraźnie postawioną tezą lub hipotezą, następnie rozwijamy ją, przedstawiając argumenty oparte na wskazanej lekturze oraz odpowiednio dobranym kontekście, a na koniec zamykamy całość krótkim podsumowaniem. Kompozycja wypowiedzi monologowych w obu zadaniach jest oceniana łącznie i w sumie stanowi 4 z 30 możliwych punktów, dlatego już podczas 15-minutowego przygotowania warto dobrze rozplanować układ swojej prezentacji. Odpowiedź musi być ściśle powiązana z poleceniem z zadania, a nie stanowić ogólną analizę lektury, komisja szczególnie docenia trafny wybór kontekstu oraz logiczną i spójną argumentację. Zdający może korzystać z notatek sporządzonych w karcie pracy, lecz powinien mówić swobodnie, bez czytania tekstu, oraz utrzymywać kontakt wzrokowy z członkami komisji.
Co zrobić, gdy nie zna się odpowiedzi na maturze ustnej?
Jeżeli zdający nie czuje się pewnie w temacie wylosowanego zadania, warto mimo wszystko odwołać się do wskazanej lektury lub tekstu kultury. Lepiej zbudować wypowiedź na tym, co pamiętamy, niż pozostać milczącym, ponieważ brak reakcji oznacza utratę punktów w danym aspekcie oceny.
W trakcie przygotowań dobrze jest sporządzić nawet krótki zarys odpowiedzi. Możemy sięgnąć po dowolny kontekst, również inny niż ten podany w poleceniu, pod warunkiem, że potrafimy go logicznie uzasadnić. Komisja ocenia pracę na podstawie czterech odrębnych kryteriów, więc słabszy rezultat w jednym z nich, na przykład w treści, nie przekreśla szans na punkty za kompozycję czy poprawność językową. Po monologu następuje rozmowa z członkami komisji, która stanowi dodatkową okazję do doprecyzowania lub rozwinięcia wypowiedzi. Ta część również podlega odrębnej punktacji.
Jakie są kryteria oceniania matury ustnej z polskiego?
Podczas matury ustnej z języka polskiego ocena opiera się na czterech aspektach, które razem mogą przynieść maksymalnie 30 punktów. Najważniejszym kryterium jest zawartość merytoryczna monologów w zadaniach 1 i 2, za którą można zdobyć aż 16 punktów. Kompozycja obu wypowiedzi monologowych oceniana jest wspólnie i warta jest 4 punkty. Treść wypowiedzi podczas dialogu z komisją daje dodatkowe 6 punktów. Dodatkowo, poprawność i zakres stosowanych środków językowych, zarówno w trakcie monologu, jak i rozmowy, oceniane są na 4 punkty.
W sumie kryteria dotyczące treści, obejmujące monolog i dialog, przekładają się na 22 punkty z 30, czyli blisko 73% całkowitej oceny. To wyraźnie podkreśla, że największe znaczenie ma przede wszystkim wartość merytoryczna wypowiedzi, a nie jedynie jej językowa poprawność.
Ile punktów trzeba zdobyć, aby zdać maturę ustną?
Aby pomyślnie zdać maturę ustną z języka polskiego, trzeba zdobyć co najmniej 9 punktów na 30 możliwych, co stanowi 30% całkowitego wyniku. Ten wymóg dotyczy sumy punktów z wszystkich czterech kryteriów oceniania razem, a nie każdego z nich osobno.
Najwięcej punktów, bo aż 16, można uzyskać za treść wypowiedzi monologowych, natomiast za samą rozmowę przysługuje dodatkowe 6 punktów. Dzięki temu nawet jeśli ktoś ma słabsze wyniki w zakresie kompozycji czy poprawności językowej, nadal ma szansę na zdanie, pod warunkiem, że odpowiedź jest merytoryczna i dobrze rozwinięta. Wynik części ustnej jest oceniany oddzielnie od progu zdawalności egzaminu pisemnego, to zupełnie inna sekcja matury.
Czy matura ustna z polskiego jest trudna?
Poziom trudności ustnej matury z języka polskiego w dużej mierze zależy od stopnia przygotowania do zadania jawnego. Ponieważ lista 76 tematów jest znana z góry, zdający mają okazję dokładnie się do nich przygotować przed egzaminem.
Zadanie niejawne bywa jednak bardziej wymagające. W tym przypadku trzeba w ciągu 15 minut samodzielnie przeanalizować zupełnie nieznany tekst kultury, a następnie powiązać go z innym tekstem lub lekturą. Minimalny próg zdawalności wynosi zaledwie 9 punktów na 30, czyli 30% maksymalnej liczby punktów. Oznacza to, że do zaliczenia wystarczy wypowiedź na umiarkowanym poziomie merytorycznym i językowym.
Dla tych, którzy solidnie opanowali lektury z puli jawnej, największą trudnością pozostaje właśnie zadanie niejawne oraz rozmowa z komisją. Sam sposób przeprowadzenia egzaminu i jego długość zazwyczaj nie sprawiają problemów.